บทความ

การอบไอน้ำสมุนไพร เป็นภูมิปัญญาไทยที่ถ่ายทอดกันมาอย่างช้านาน สามารถใช้เป็นการรักษาหลัก การรักษาร่วมกับหัตถการทางการแพทย์แผนไทยอื่นๆ หรือใช้เพื่อสร้างเสริมสุขภาพก็ได้ โดยส่วนมากจะใช้ในการรักษาหรือบรรเทาอาการในผู้ป่วยที่มีอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ทางเดินหายใจไม่โล่ง และใช้เป็นกระบวนการหนึ่งในการอยู่ไฟของมารดาหลังคลอด ไม่เพียงแต่ผู้ป่วยเท่านั้น ในคนที่มีสุขภาพดีก็สามารถอบไอน้ำสมุนไพรได้เช่นกัน โดยจะกล่าวถึงประโยชน์และข้อห้ามของการอบไอน้ำสมุนไพร ดังนี้ ประโยชน์ของการอบไอน้ำสมุนไพร  คลายความตึงตัวของกล้ามเนื้อ ลดอาการปวดเมื่อย ขยายหลอดเลือด กระตุ้นการไหลเวียนของเลือดให้ดีขึ้น บรรเทาอาการเหน็บชา ชาตามปลายมือปลายเท้า ช่วยให้ทางเดินหายใจโล่งขึ้น บรรเทาอาการคัดจมูกจากภูมิแพ้ได้ บรรเทาอาการหอบหืดเรื้อรัง ขับน้ำคาวปลาในมารดาหลังคลอด ลดความเครียด ช่วยให้รู้สึกผ่อนคลาย การอบไอน้ำสมุนไพรมีการศึกษาวิจัยว่าสามารถช่วยลดอาการปวดเมื่อยและช่วยการไหลเวียนเลือดได้จริง 👉 Thai Herbal Steams & Soaks – Thai Healing Alliance (PDF) ข้อห้ามสำหรับการอบไอน้ำสมุนไพร มีไข้สูงมากกว่า 38 องศาเซลเซียส เพราะอาจมีการติดเชื้อโรคต่างๆ มีโรคประจำตัว เช่น โรคไต โรคหัวใจ โรคลมชัก โรคหอบหืดระยะรุนแรง โรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจที่รุนแรง โรคติดต่อร้ายแรงทุกชนิด มีการอักเสบจากบาดแผลต่างๆ สตรีขณะมีประจำเดือนร่วมกับมีอาการไข้ และปวดศีรษะ อ่อนเพลีย อดนอน อดอาหาร หรือหลังรับประทานอาหารใหม่ๆ ปวดศีรษะชนิดรุนแรง คลื่นไส้

การเผายา เป็นศาสตร์การแพทย์พื้นบ้านล้านนา ที่มีมาตั้งแต่สมัยพุทธกาล เป็นการนำสมุนไพรหลากหลายชนิดซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นสมุนไพรที่มีน้ำมันหอมระเหย ฤทธิ์ร้อน ช่วยลดอาการปวดเมื่อย มาสับรวมกันผสมกับเกลือเล็กน้อย วางไว้บนหน้าท้องและใช้ผ้าหมาดทำเป็นวงวางล้อมรอบสมุนไพร ใช้ผ้าหมาดคลุมทับอีกครั้งหนึ่ง พ่นแอลกอฮอล์พอประมาณและจุดไฟเผา ในขณะที่เผายาความร้อนจะค่อยๆถ่ายเทลงสู่สมุนไพรด้านล่าง และจะอุ่นลงไปบนหน้าท้องของคนไข้ นอกจากนี้การเผายาสามารถทำบริเวณกล้ามเนื้อส่วนอื่นๆ ของร่างกายได้ด้วย เช่น กล้ามเนื้อบ่า หลัง ขา หัวเข่า  เป็นต้น ประโยชน์ของการเผายา  ช่วยบรรเทาอาการ ท้องอืด ท้องเฟ้อ อาหารไม่ย่อย ท้องผูก สะบัดร้อน สะท้านหนาว ปรับสมดุลธาตุในร่างกาย กระตุ้นการไหลเวียนโลหิต ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ภูมิแพ้ หอบหืด ใครบ้างที่ไม่เหมาะกับการเผายา ?  มีไข้ ปวดศีรษะ ตัวร้อน ร้อนใน มีประจำเดือน อ่อนเพลียจากการตากแดด หอบเหนื่อย มีแผลผ่าตัด ผิวหนังอักเสบรุนแรง หรือมีแผลพุพองง่าย ความดันโลหิตสูง เมื่อเผายาเสร็จแล้ว ไม่ควรอาบน้ำทันที และควรงดการรับประทานอาหารฤทธิ์เย็น เช่น แตงโม น้ำเย็น เพราะความเย็นจะเข้ามากระทบทำให้เลือดลมไหลเวียนไม่สะดวก การเผายาที่ทำไปจะไม่ได้ผล

การนวดไทยแบบราชสำนัก เป็นศาสตร์การแพทย์แผนไทยที่สืบทอดมาจากแพทย์แผนไทยในอดีต ที่ปฏิบัติหน้าที่ให้กับเจ้านายชั้นผู้ใหญ่ โดยแพทย์ผู้ให้การบำบัดจะใช้เฉพาะนิ้วมือและฝ่ามือในการนวด แขนเหยียดตรงเพื่อให้น้ำหนักถูกถ่ายเทไปยังนิ้วหัวแม่มือ มีการกดนวดไปตามแนวเส้นพื้นฐาน และจุดสัญญาณตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย ผู้นวดจะมีองศาและท่าทางการนวดที่สุภาพ เหมาะสม และปลอดภัย โดยการนวดไทยแบบราชสำนักนี้สามารถใช้ได้กับทั้งการนวดรักษา(นวดแก้อาการ) และนวดผ่อนคลาย อย่างไรก็ตาม ก่อนที่แพทย์แผนไทยประยุกต์จะทำหัตถการต่างๆ จำเป็นต้องมีการซักประวัติ และตรวจร่างกาย เพื่อหาสาเหตุของการเกิดโรค และทำการรักษาให้ตรงจุด เพื่อประสิทธิภาพในการรักษาที่ดี ถึงแม้ว่าจะเป็นการนวดเพื่อผ่อนคลายหรือสร้างเสริมสุขภาพ ก็ควรจะมีการซักประวัติในเบื้องต้นเพื่อประเมินสิ่งที่ต้องระวัง หรือความเสี่ยงต่างๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นได้ระหว่างที่ทำหัตถการเช่นกัน https://youtube.com/shorts/JR08ZE-zhsI?si=Vp6uKulLN60Mcmni การนวดไทยแบบราชสำนัก สามารถใช้นวดรักษา นวดแก้อาการ หรือบรรเทาอาการของกลุ่มโรคใดได้บ้าง โรคระบบกล้ามเนื้อและกระดูก เช่น ออฟฟิศซินโดรม (ปวดบ่า คอ ศีรษะ, ปวดหลัง) เข่าเสื่อม กระดูกสันหลังทับเส้นประสาท เป็นต้น โรคระบบทางเดินอาหาร เช่น ท้องอืด ท้องผูก โรคระบบสตรี เช่น มดลูกตะแคง มดลูกด่ำ มดลูกลอย โรคระบบประสาท เช่น อัมพฤกษ์ อัมพาต พาร์กินสัน และที่กล่าวมานี้ไม่ใช่โรคหรืออาการทั้งหมดที่ใช้การนวดในการรักษาหรือบรรเทาอาการได้ ยังมีอีกหลายโรค หลายอาการ ที่แพทย์แผนไทยประยุกต์สามารถดูแลและให้คำปรึกษาแก่ผู้ป่วยได้